विमला र आशा विटुलिएकी, साच्चिकै अवसर पाए ?

  नेपालको राजनैतिक इतिहासमा संभवतः सवैभन्दा आलोचित र विवादित प्रधानमन्त्री केपी ओली हुने निश्चित छ, किनभने जसरी आफ्नो स्वार्थ सिद्धिका लागि जैगवहादुरले जे पनि गरे अन्तत आफ्नै भाईहरुवाट उनका छोरानातीहरुको समेत सर्वनाश भयो, आधुनिक नेपालमा केपी ओलीको पनि हिंसात्मक अवशान नभएता पनि अन्य हिसावले जंगवहादुरकै नियती भोग्नु नपर्ला भन्न सकिदैन । यिनै ओलीको मन्त्रीमण्डलमा विगत […]

सात महिनामा दलित महिला र बालिकामाथि ८८ प्रतिशत बलात्कार

विश्व कोभिड–१९ बाट आक्रान्त हुँदै गर्दा विश्वव्यापी रूपमा नै महिला तथा बालबालिकामाथि हिंसाका घटनाहरू पेचिलो ढङ्गबाट डर लाग्दो तस्बिरमा छताछुल्ल भए । नेपालमा पनि पछिल्ला दिनमा बलात्कार र हत्याका विभत्स घटना सार्वजनिक भइरहेका छन । पुरुषप्रधान समाजका मूल्यमान्यतालाई निरन्तर दिने पितृसतात्मक सोचले हरेक क्षेत्र ग्रस्त छ । परिणाम त परिवारभित्र नै महिलाहरू असुरक्षित बन्न पुग्दछन […]

राम र रामायणको सत्य

हिजो आज राम र राम मन्दिर चर्चामा छ । ५ अगष्ट २०२० मा धर्मनिरपेक्ष भारतको प्रधानमन्त्री मोदीले राम जन्मभुमि अयोध्यामा भूमि पुजा गरी मन्दिर निर्माण कार्यको शुरुवात गरे । कार्यक्रममा संघपरिवार प्रमुख मोहन भागवतको उपस्थितिलाई महत्वपूर्ण तथा संदेहयूक्त रुपमा मिडियामा चर्चा भएको छ । चर्चाको अर्को पाटो प्रधानमन्त्री खड्गप्रसाद शर्मा ओलीले भानुजयन्तिको अवसरमा रामको जन्म […]

भूमिहीन र दलितको आवाज खोज्दै

नाकाबन्दी लागेपछि कुनै पनि पसलेलाई सामान बेच्न दिइएन । दलितहरूलाई सामान बेचे सामाजिक बहिष्कार गर्ने भनेर लहान बजारमा समेत माइकिङ गरिएको थियो । हामीलाई यसको खासै फिकर लागेको थिएन । किनभने, अरूकै जमिनमा काम गरेर पाएको ज्यालाको भए पनि केही दिन खान पुग्ने चीज घरमै थिए । जब नुन र तेल सिद्धिन थाल्यो, अनि बल्ल नाकाबन्दीको मतलब समझमा आयो । […]

दलित भएकै कारण उपचार नभएर मरेका थिए जनयुद्धका पहिलो सहिद दिलबहादुर रम्तेल

काठमाडौ– धेरैको आँखाहरु रसाएका थिए । पहिलो कोठाभित्र छिर्दै गर्दा एक महिला चिच्याएर रुँदै थिइन् । पुलिसको वाकटकी बाट आदेश आइरहेको थियो । मन्द स्वरमा कुकुर भुक्दै थिए । भुइमा रहेको गुन्द्रीमाथि बासको एउटा र्याक लडेको अवस्थामा थियो । किताबहरु छरप्रष्ट छरिएका थिए । खाटमा भएको एकसरो डस्ना सरेर तल भुईमा लत्रिएको थियो । यो […]

पञ्चैबाजाको लय

अन्धविश्वास अनुसार, दमाईहरूले पञ्चैबाजा नबजाई ल्याइएकी दुलहीले पँधेरामा महिलाहरूको व्यंग्य सहनुपर्छ । मन नमिलेको खण्डमा उनीहरू छेड हान्न चुक्दैनन्– जे भए पनि आफू त त्यसै आएको होइन, झ्याइँझ्याइँ पञ्चैबाजा घन्काएर भित्र्याएकी बुहारी हुँ । कसैले हेला गर्न पाउँछन्, यहाँ ?” पञ्चैबाजाको महत्ताबारे प्रकाश दर्नालको पुस्तक हाम्रो सांस्कृतिक धरोहरहरू मा उल्लेख गरिएका पंक्ति हुन् यी ।परापूर्व कालदेखि पञ्चैबाजा नेपाली […]

नेपाल उत्पीडित जातीय मुक्ति समाजका महासचिव गणेश विश्वकर्माले राखे पार्टीमा फरक मत

काठमाडाै-नेपाल उत्पीडित जातीय मुक्ति समाजका महासचिव गणेश विश्वकर्माले संगठनको मूल्यमान्याता र विधिविधान विपरित गएर सामान्य छलफल समेत नगरी एकलौटी ढंगले प्रतिवेदन बनाउने र बुझाउनेप्रति असहमति जनाउँदै महासचिव विष्णुप्रसाद पौडेललाई फरक मत पेश गर्नुभएको छ । महासचिव विश्वकर्माले एकताको भावनालाई कुल्चेर एकलौटी ढंगले प्रतिवेदन आफ्नो संगठनको कुनै पनि संरचनामा र कार्यालय स्तरमा समेत छलफल नै नगरी […]

दलित समुदायको गुमनाम सांस्कृतिक सम्पदा

डिवी नेपाली कला र संस्कृती सम्वन्धी विगतमा गरिएका अध्ययन सीमान्तकृत दलित समुदायको ऐतिहासिक राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक अध्ययन हुँदै आएता पनि साँस्कृतिक पक्षका विषयमो हालसम्म विस्तृत अध्ययन–अनुसन्धान हुनसकेको छैन । राज्यले पुरातन हिन्दूवादी तहगत जातीय वर्णव्यवस्थालाई वैधानिक दिने काम मात्रै गरेको छ । दलित समुदायहरुको परम्परागत मानवीय पुख्र्यौली पूँजीका रुपमा रहेको ज्ञान, सीप, कला, कौशल, प्रविधि […]

प्रदेश २ मा दलित सशक्तिकरण ऐन २०७५ (ऐनको पूर्ण पाठ )

  जनकपुर– दुई नम्वार प्रदेशले दलित समुदायको हक अधिकार सुनिश्चित प्रदेश नं २ दलित सशक्तिकरण ऐन, २०७५ ल्याइने भएको छ । आइतबार  प्रदेश  दुईका मुख्यमन्त्री लालबाबु राउत र प्रदेशका मुख्य न्यायधिवक्तासहित दलित अधिकारकर्मीहरुबीच न्यायधिवक्ता कार्यालयमा संयुक्त बैठक बसी यो ऐन २०७५ माथि भोला पासवानको संयोजकत्वमा सात सदस्यीय सुझाव दिन गठित उपसमिति बनेको छ । उक्त सुझाव […]

किन भारतमा ७० वर्षसम्म पनि दलितहरु मुलधारमा आउन सकेनन् ?

भारतमा पछिल्लो केहि समय यता दलितहरु र माथिल्लो जातहरुको बीच तनावको दुरी बढ्दै गएको छ । यद्यपि सरकारले विभिन्न समयमा दलितहरूको उत्थानको लागि कदम भने उठाउँदै आएको छ । एनडीएले राष्ट्रपति पदको लागि एक दलित उम्मेदवारको चयन गरेपछि बीबीसी हिंन्दीले आफ्ना पाठकहरूलाई सोधेको थियो, कि दलित(उच्च जाति जातिको तनावमा कुन पक्षको बारेमा जान्न चाहान्छन् भनेर […]