छाँयामा पारिएको विसे नगर्चीको इतिहास

नेपालीलाई मात्र होइन, विश्वलाई नेपाल एकीकरण बारे थाहा छ। पृथ्वी नारायण शाहले नेपाल एकीकरण गर्दा ताका मुख्य पात्र हुन् बिसे नगर्ची। बिसे नगर्चीको पूरा नाम हो, विश्वेश्वर नौवाग। उनले नगरा बजाएका कारण नगर्ची भनियो। बिसे दलित समुदायभित्रको दमाई जातिका एक सदस्य हुन्। नेपालको एकीकरण र पृथ्वी नारायण शाहको इतिहास बारे कमैलाई थाहा नहोला। उनै पृथ्वी […]

फिल्म जयभिम : भारतमा बिक्न छोडेको मार्क्सलाई अम्बेडकर सहारामा पुर्नजीवित गरिदैंछ

दक्षिण भारतीय फिल्म उद्योगले भर्खरै वहुचर्चित फिल्म जयभिम रिलिज गर्यो । उक्त फिल्मले दर्शकहरुको मन जित्न सफल रह्यो तथा यो फिल्मको व्यापारले बलिउड मात्र होइन, हलिउडको चर्चित फिल्महरुलाई पनि मात दिएको छ । जयभिम फिल्म 1990  को दर्शकमा भारतीय दक्षिणी राज्य तमिलनाडुमा भएको आदिवासी उत्पीडनको सत्य घटनामा आधारित छ । फिल्मको पहिलो दृश्यमै जेलबाट कैदमुक्त […]

प्रदेश १ सरकारमा दलितलाई सधै उपेक्षा

प्रदेश १ को तेस्रो सरकारका रुपमा पाँचदलिय गठबन्धनबाट १७ कार्तिकमा प्रदेश प्रमुखबाट नियुक्त्त भएका मुख्यमन्त्री राजेन्द्र राईले सोही दिन चार जना विभागिय र एक जना राज्यमन्त्री नियुक्त्त गरेपनि दलित समुदायलाई समेटेका छैनन । यसैले सबैभन्दा पिँधमा पारिएको बषौदेखी अमानवीय व्यवहार भोग्दै आएको सिमान्तकृत दलित समुदायलाई सरकारमा नसमेटेको भन्दै मुख्यमन्त्री राईको आलोचना पनि सुरु भएको छ […]

के भीमबहादुर विश्वकर्माले न्याय पाउँलान् ?

फेरि उही प्रवृत्तिको हत्या प्रकरण दोरियो मन्दिर प्रवेशको निहुँमा निसर्त हत्या भयो । हत्या मन्दिर प्रवेशको निहुँमा भयो । तर समाजले यसलाई सर्ष स्वीकार गर्ने पक्षमा फिटिक्कै छैन । फेरी प्रश्न उब्जिएको छ , के भीमबहादुर विश्वकर्माले न्याय पाउँलान् ? जात व्यवस्थाकै कारण हत्या भएको प्रस्ट देखिने घटनाको प्रकृति यो दुर्गा मन्दिर प्रवेश हत्या प्रकरण […]

पाति–राजा

तिनताका रञ्जित र सुनैना सँगै हिँड्थे, खान्थे, खेल्थे । उनीहरूको सामिप्यता देखेर अन्य सहपाठीहरू ईष्र्या गर्थे । कुरा रञ्जितको घरसम्म पुग्यो । सुनैनासँगको बढ्दो हिमचिम रञ्जितका बाबुआमालाई मन परेको थिएन । ‘धेरै सम्झाएँ, छोराको बुद्धि फि¥यो भनेको फेरि उस्तै ! हामी बाहुन, सुनैना ‘पानी नचल्ने जातकी’ केटी ! जातभात, रितिरिवाज क्यै मिल्दैन । सबैले तिमेरका […]

संविधान, दलित हक र उपलव्धी

नेपाली दलित समुदायको समेत ठूलो त्याग, समर्पण र वलिदानका कारण गठन भएको संविधानसभाले नयाँ संविधान जारी गरेको छ वर्ष पुरा गरेको छ । संविधानमा दलित आन्दोलनले उठाएका सवालहरु संविधानको प्रस्तावना, मौलिक हक र निर्देशक सिद्धान्तहरुमा समावेश गरिएको छ । दलित आयोगलाई संवैधानिक वनाइएको छ । मुलत छुवाछुत विरुद्धको हक, भूमि, आवास, रोजगारीको हक, समानुपातिक समावेशीकरणको […]

आजको आवश्यकता संविधान पुनरलेखनको अपरिहार्यता

मुलुकमा पटकपटक राजनीतिक परिवर्तन भयो । राजनीतिक परिवर्तनसँगै संविधान फेरिदै आयो । तर, संविधानको मूल चरित्र भने फेरिएन । न त फेरिए संविधानको चालक । जसले गर्दा मुलुकको संविधानमाथि फेरि कुरा उठ्न थालेको छ । यसको एउटै कारण हो, जुन लक्ष्य र उदेश्य बोकेर देशमा नयाँ संविधान आयो, त्यो बाटोमा संविधान छैन् । यो कुरा […]

सन्दर्भ : नेपालको संविधान कार्यान्वयनका ६ वर्ष

ऐतिहासिक जनआन्दोलन २०६२-०६३ को जगमा दुई दुई वटा संविधान सभाको निर्वाचनबाट निर्माण भएको नेपालको संविधान कार्यान्वयन भएको ६ वर्ष पूरा भएको छ । नेपालको संविधान जारी भएपछि यसले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको आधार निर्माण गर्दै हिजोको सामन्तवादमा आधारित केन्द्रीकृत एकात्मक राजतन्त्रात्मक अवस्थालाई जनताद्धारा अस्वीकृत गर्दै संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमार्फत विस्थापित गरिदिएको छ । नेपाली जनाताको त्याग र […]

संविधानमा दलित अधिकार र आगामी बाटो

दश वर्षे महान जनयुद्ध र ०६२ ०६३ को ऐतिहासिक दोश्रो जनआन्दोलनको बलमा प्राप्त पहिलो संविधान सभाको विघटनसंगै शुरु भएको नेपालको राजनीतिक प्रतिगमन र प्रतिक्रान्तिकारी हर्कतको परिणाम सबैले बुझ्ने गरि छताछुल्ल भएको छ । कथित दोश्रो संविधानसभा मार्फत पुरानै बदनाम तथा असफल दलाल संसदीय व्यवस्थालाई नयाँ भनेर प्रस्तुत गरियो जसको परिणास्वरुप आज देश र जनताले यस […]

सिर्जना, गायन र अभिनयपछि टेलिभिजन कार्यक्रम मेरा लागि नयाँ अनुभव : प्रकास सपूत

समता फाउन्डेशनको प्रस्तुती कार्यक्रम “जातको प्रश्न” सिजन–२ आउदो असोज २२( अक्टोबर ड ) देखि कान्तिपुर टेलिभिजनमा प्रसारण हुदैछ । यो दोस्रो सिजनमा अफिसियल कार्यक्रम प्रस्तोताका रुपमा म पनि जोडिएको छु । सिर्जना, गायन र अभिनयपछि टेलिभिजन कार्यक्रम मेरा लागि नयाँ अनुभव र सिकाई हुनेछ । राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगकी पूर्व सदस्य मोहना अन्सारी, सञ्चारकर्मी निश्मा […]