डीबी परियारको चिठी

प्रचलित भनाइ छ ‘इतिहास जित्नेहरूको लेखिन्छ’ र वास्तवमा इतिहास लेखन पनि जित्नेहरूको स्वार्थमा नै लेखिएका छन्। अर्कोतिर, ‘पराजित’ भनिएका माथि गरिएको बर्बरताको इतिहास नष्ट गरियो वा उनीहरूको इतिहासकै हत्या गरियो। नेपालको राजनीतिक इतिहासमा सत्ताका मालिकहरूबारे इतिहासमा थुप्रै लेखिएका छन्। तर, खासखास समयमा योगदान पुर्‍याउने व्यक्तिहरू इतिहासबाटै गुमनाम बनाइएका छन्। यसरी इतिहासबाटै गुमनाम एकजना साहसिक राजनीतिक […]

टाउकोले टेकेको संविधान हिंड्छ कसरी ?

यो संविधान जन्मिदै बिघटन हुने बाटोमा थियो । संशोधनको एउटा समय थियो त्यो गइसक्यो । यो संविधानलाई क्यान्सरले खाइसक्यो । संशोधन भनेको मल्हम लगाए जस्तो हो त्यसले निदान हुदैन । किमोथेरापीमै जानुपर्छ । सन् २०१३ मा प्रतिगमन भयो । त्यतिबेला ’कु’ भयो र संविधान निर्माण गरियो । यो संविधान सबैलाई स्वीकार्य संविधान होइन । संशोधन […]

स्कुलमा पढाउँछ, बोक्सीको नाममा मान्छेलाई मलमुत्र खुलाउँछ

आहुति बोक्सीको नाममा लक्ष्मी परियारको हत्या कम्युनिष्ट पार्टीको सदस्यता लिएको मान्छेले गरेकोछ । त्यहाँको मेयरले कम्युनिष्ट पार्टीको झण्डा बोकेर जितेकाछन् । त्यहाँका बहुसंख्यकले वामपन्थीलाई भोट हालेकाछन् । बहुसँख्यक मान्छे नै त्यहाँ तमासे बनेका छन् । बोक्सीप्रथा मध्ययुगीन सामन्तवादी समाजमा निर्मित भएका रुढीबाढी अवधारणासंग सम्बन्धित छ । त्यति बेलाको ज्ञानको अभाव र रोगहरुको उपचार गर्ने जिम्मा […]

संसदमा दर्ता विधेयक र दलित सरोकार

हिरा विश्वकर्मा किसानहरुका लागि असारे चटारो सकिएर उनीहरु फुर्सदिलो भएका छन् तर महिलाहरु भने गोडमेलमा व्यस्त छन् । हाम्रा सांसदहरुलाई विधेयकहरुको रोपाई संसदमा भईरहेको हुदां उनीहरुलाई पनि उत्तिकै चटारो छ । अहिले सांसदहरुलाई जति चटारो छ दलित अधिकारको क्षेत्रमा कार्यरत व्यक्ति तथा संघसंस्थाहरुलाई पनि त्यतिकै चटारो छ किनभने अहिले सम्म संसदमा दर्ता भएका धेरै विधेयकहरुमा […]

जातको जाँतो

‘जब किसानले बन्दुक उठाउँछ, पुराना मिथक धमिलिँदै जान्छन्। र, बन्देजहरू एकएक गरी बिर्सिंदै जान्छन्। विद्रोहीको हतियार उसको मानवताको प्रमाण हो।’ – ज्याँ पाल सार्त्र (फ्रान्ज फेननको पुस्तक ‘द रेचेड अफ द अर्थ’ को प्राक्कथनमा )। शरीरभित्र मृत्युको दुन्दुभी बजिरहेको आभास हुन्छ। लाग्छ, लासहरूको भारी वर्षा भइरहेको छ। देख्छु– नीलो र रातो रङको कोठे सर्ट, मुख […]

हामी दमाई, कामी त बैज्ञानिक इन्जिनियर हौँ, अछुत त तिम्रो ब्राह्मणवाद हो…….!

  हामी बैज्ञानिक हौँ, अछुत त तिम्रो ब्राह्मणवाद हो आफ्नो सीप र कला सिर्जना गर्ने हामी विश्वकर्मा समुुदाय कसरी अछुत भयो अछुत त त्यो हो हाम्रो कला र सीपलाई अपहेलना गर्दै छ हाम्रो रगत पसिनामा रजाइ गर्न पल्केकाहरूले अब सोच्ने समय आएको छ । आरनमा हसिया बनाउने विश्वकर्मा दाइले घास काट्ने हसिया , खेत खन्ने […]

सम्वृद्धिको नाराभित्र मुसहर समुदाय

चन्देश्वर सदा नेपालमा विभेदमा परेका अर्थात अमानविय जीवन व्यतित गर्दैआईरहेका मुसहर, पासवान, ढोम, हलखोर, खत्वे, पासी, तत्मा, बातर, मुसमान, कामी, दमाई, विश्वकर्मा, वादी, ढागर, पथ्थर कट्टा लगायतका जातजातिहरु छन् । त्यस मध्ये मुख्यरुपमा मुसहर जाति सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक, शैक्षिक, सामाजकि न्याय अनुभूतिबाट बाहिर छन् । विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको गौरवमय काखमा सुशज्जित हाम्रो देशको विद्यमान […]

संविधानमा भएको दलितको आवासको हक खारेज गर्ने की ?

हिरा विश्वकर्मा अहिले बजेट अधिवेशन संसदमा चलि रहेको छ । २०७२ असोज ३ गते जारी भएको संविधानको ३१ वटा मौलिक हरुलाई सार्थक वनाउन विभिन्न विधेयकहरु संसदमा दर्ता भई रहेका छन् । असारको रोपाई सकिएर किसानहरु धान गोडमेल गर्ने वाहेकको कामले फुर्सदिला भएका छन् । तर हाम्रा सांसदहरुलाई असारको रोपाई सरह भएको छ, किनभने सरकारले धेरै […]

नलेखिएको दमाई जातिको इतिहास

डीबी.नेपाली दमाई शब्दको उत्पति नेपाली बृहत् शब्दकोशले दमाइँ को अर्थ यसरी लगाएको छ । प्रायः लुगा सिउने र विवाह , व्रतबन्ध, उत्सव, चाडपर्व आदिमा वाजा बजाउने पेशा भएको एक जाति, नगर्चि., दर्जी । पेज ५९७–। अर्का अध्येता महानन्द सापकोटाका अनुसार दमाई शब्द फारसीमूलक हो । ढोल शब्दलाई अनार्य शब्द मानिन्छ । पञ्चै बाजा समूहको एउटा […]

सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन स्वास्थ्यको अधिकार विधेयकमा दलित महिला

हिरा विश्वकर्मा २०७२ असोज ३ गते जारी भएको नेपालको संविधान धेरै अर्थमा प्रगतिशिल रहेको छ, त्यसको सवैभन्दा राम्रो पक्ष भनेको ३१ वटा मौलिक हकको व्यवस्था गर्नु हो, किनभने मौलिक हकले नागरिकहरुको सवैखाले अधिकारको प्रत्यायोजन गरेको हुन्छ र राज्यले वाध्यकारी कानूनको रुपमा लिनु पर्ने हुन्छ । संविधान जारी भएको मितिले आगामी असोज ३ भित्र तीन वर्ष […]