सरकार सडकबाट फालिन सक्छ

लोकसेवा आयोगले विज्ञापन कसरी ग¥यो ?, त्यो विज्ञापन गर्नुको आधार के हो ? र त्यो आधार कसले प्रदान ग¥यो ? किन त्यसो भयो भन्नुको पछाडी त्यसको पृष्ठभुमि के हो भने नेपाल पहिले एकल जातीय, एकल भाषिक, एकल सांस्कृतिक, प्रभुत्व भएको शासन व्यवस्था थियो । त्यसबाट हामीले एकात्मक राज्य व्यवस्थामा संघात्मक राज्य व्यवस्था र जित्नेले शासन […]

लोक सेवा आयोगलाई विकल्प

लोक सेवा आयोगले जेठ १५ गते स्थानीय तहका लागि विभिन्न सेवा र समूह छुट्याई विभिन्न प्राविधिक, अप्राविधक पदमा जम्मा ९१६१ जनाको खुला प्रतिस्पर्धाद्वारा पदपूर्ति गर्ने विज्ञापन प्रकाशित ग¥यो । उक्त विज्ञापन संविधान, कानून तथा सामाजिक न्यायका मान्य सिद्धान्तको प्रतिकूल भई अन्यायपूर्ण र लोकतन्त्र विरोधी छ । संविधानको धारा ३८(४)४०, ४२(१) ले समानुपाति समावेशी सिद्धान्त र […]

दलित प्रतिरोधको स्वर

संविधानको प्रस्तावनाको प्रारम्भमै ‘हामी सार्वभौमसत्ता सम्पन्न नेपाली जनता’ भन्ने उल्लेख छ । मौलिक हक र कर्तव्यभित्र समेत सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने हक, छुवाछूत तथा भेदभाव विरुद्धको हक, शोषण विरुद्धको हक, सामाजिक न्यायको हक लगायतको फराकिलो व्यवस्था त्यसमा गरिएको छ । संविधान जारी भई त्यसको कार्यान्वयनको कार्यभार बोकेर आएको शक्तिशाली संघीय सरकार, प्रदेश सरकार र स्थानीय सरकारका बावजुद दलितमाथिको […]

आमाको उधारो हिसाब–किताब

देशका विभिन्न ठाउँ घुम्दा थुपैै्र नेपाली आमा भेटेकी छु । उनीहरूका जीवन र संघर्षका कथा सुनेकी छु । कथा सुन्दा लाग्यो, सबै नेपाली आमाका भोगाइ एकै खालका छैनन् । यहाँ केही आमाले सुनाएका वास्तविक कथा लेखेकी छु, मोनोलगका रूपमा । भैँसी जत्ति नुहाए नि गाई हुन्न, दमिनी जत्ति नुहाए नि चोखो बाहुनी हुन्न !’ साइँली औँलामा […]

महाकाली–मेची पदयात्राले उब्जाएको प्रश्न

कानुनमा छुवाछुत सदाका लागि अन्त्य भनिएता पनि दलित समुदायले २१ औँ शताब्दीमा आईपुग्दा अझै पनि कतिपय ठाउँमा छुवाछुत अन्त्य हुन सकेको छैन । सुगम र शहरमा केही मात्रामा छुवाछुतको अन्त्य भएता पनि दुर्गम जिल्लाहरुमा पुगेर वास्तविक अवलोकन गर्ने हो भने अहिले पनि पुरानै रितिरिवाज रहेको छ । संविधानमा छुवाछुतको अन्त्य र दण्ड जरिवाना तोके पनि […]

दलित समस्या के हो ?

१ जातीय भेदभाव र छुवाछूतको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि नेपालमा वर्णव्यवस्थाको बीजारोपण तथा विस्तार भारतबाट १७ औं शताब्दीतिर तीनवटा दिशाबाट फैलिएको देखिन्छ, एक, तत्कालीन नेपालको बागमती उपत्यकामा लिच्छवि शासनको थालनीसँगै वर्णव्यवस्था लागू भएको पाइन्छ । त्यसपछि जयस्थिति मल्लले आफ्नो शासनकाल (सन् १३६०–१३९५) मा वागमती उपत्यकामा वर्णव्यवस्थालाई झनै कठोर पारेको पाइन्छ । दुई, इसाको बाह्रौं शताब्दीपछि प्रवेश गरेका […]

पुरुषसत्ता भर्सेज नारीवादी आन्दोलन

नेपाली नारीवादी आन्दोलनमा ‘पित्तृसत्ता’ शब्द बढी प्रचलनमा छ । यो शब्दले शक्ति, सम्पत्ति, वंशज र सम्बन्धमा पुरुष वर्चस्व रहेको सामाजिक संरचनालाई बुझाउँछ । यद्यपि, ‘पित्तृ’ शब्दले मृत पैत्रिक पूर्वजलाई जनाउने भएकाले यस आलेखमा समग्र पुरुष नियन्त्रित शक्ति संरचनालाई बुझाउने पुरुषसत्ताको प्रयोग गरिएको छ । पुरुषसत्ताले महिलालाई यौन सन्तुष्टिको साधन, बच्चा जन्माउने यन्त्र, घरेलु सेवक आदिका रूपमा प्रयोग मात्र […]

किन हरवा चरवा मुक्ति र पुनःस्थापना ?

१. हरवाचरवा प्रथाको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि : नेपाल र भारतको इतिहँंसलाई हेर्दा यहाँ ठूला–ठूला दास विद्रोह भएर दास प्रथा भत्केको भेटिदैन । विश्वमा आएका ठूला ठूला परिवर्तनहरुको प्रभावले दक्षिण एशियाका विभिन्न देशहरुमध्ये नेपालमा पनि नेपाली शासकहरुले दासप्रथाको अन्त्य गर्ने प्रयास गरे । आफ्नो शासनकालको अन्ततिर पृथ्वीनारायण शाहले लुटीकोटका धनदत्त नेवारलाई करिया मुक्त गरेका थिए । उनले […]

दलित आन्दोलनले एकजना हितैषी गुमाएको क्षण

सम्झनामा रवीन्द्र अधिकारी हामी दलित गैरसरकारी संस्था महासंघको कार्यकक्षमा हालसालै धनुषा जिल्लाको मिथिला ३ नगर पालिका हरिहरपुर गाउंमा वलात्कार पछि हत्या गरिएकी ११ वर्षकी वोल्न र सुन्न नसक्ने रेशमा रसाईलीलाई कसरी न्याय दिलाउन सकिन्छ भन्ने छलफलमा व्यस्त थियौं । अहिलेको प्रविधिलाई धन्यवाद दिनेकी गाली गर्ने, किनभने सो छलफलमा भेला भएका केही सहभागीहरुको ध्यान मोवाईल र […]

रविन्द्र अधिकारीको निधनले दलितका सपनाहरु टुहुरा भए !

आज अत्यन्त, दुखद, अकल्पनीय र हृदयविदारक समाचारले मलाई, हामी सवैलाई मर्माहत बनाएको छ । दिउँसैदेखि भाइरल भएको समाचार हल्ला मात्र होस् भन्ने कामना गर्दागर्दै एकै क्षणमा साश्वत सत्य भइदिँदा हामी सवैलाई एकछिन त मुर्छित बनायो । तर सत्य त्यही रहेछ– संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उडड्यन मन्त्री, मुलुकको उज्यालो नक्षेत्र, हाम्रा मनका नेता रविन्द्र अधिकारीले सधँका […]

 

error: Content is protected !!