दलितले थर लेख्दा समाज नै भासिन्छ र ?

घटना २०७३ साउन ९ गते जिल्ला प्रशासन कार्यालय पाल्पाको हो । झ्यालबाट हेर्दा नागरिकता फाँटभित्र कर्मचारीसँगै केही पत्रकार पनि देखें । परिचित पत्रकार देखेपछि झ्यालबाहिरबाटै ठट्यौली पारामा भनें, “नागरिकता फाँट त पत्रकारको कब्जामा रहेछ ।” गफगाफमा केन्द्रीय रहेका नागरिकता फाँट सुनसान बन्यो । मसँग रहेका भाइकोे कागज हेरिदिन कर्मचारीलाई अनुरोध गरे, “यो भाइले नागरिकतामा वास्तविक […]

छविलाल विश्वकर्मा र तिलक परियारलाई खुला पत्र

छविलाल विश्वकर्मा तपाई प्रदेश ५ को निर्वाचन क्षेत्र नं १ वाट निर्वाचित सांसद हुनुहुन्छ । प्रत्यक्ष निर्वाचनवाट दलितहरु निर्वाचित हुन सक्दैनन भन्ने मान्यतालाई तोड्दै अहिलेको संघीय संसदका तीन जना दलित निर्वाचित सांसद मध्ये एउटा हुनु हुन्छ । तपाई अहिलेका प्रधानमन्त्री तथा नेकपाका सर्वेसर्वा ओलीका अत्यन्त निकट मध्येका एक पोलिटव्युरो सदस्य समेत हुनुहुन्छ । विगतमा तपाईले […]

जनप्रतिनिधि नै भोग्छन् विभेद

२१ जेठ २०६३ मा नेपाल जातीय छुवाछूतमुक्त राष्ट्र घोषणा भयो। लामो समयदेखिएको दलित आन्दालनले एउटा सफलता प्राप्त गर्‍यो। वर्षौंदेखि कथित तल्लो जातिको दर्ज पाएका दलित समुदायले भोग्दै आएको विभेद केही हदसम्म कम हुन गयो। २०६२/०६३ को आन्दोलनपछि तुलनात्कम रूपमा दलितमाथि विभेद घट्दै छ। तर, निमिट्यान्नै हुन भने सकेको छैन। पन्ध्रौं शताब्दीबाट सुरु भएको जातीय छुवाछूतलाई […]

अम्बेडकर विचारधारा र नेपालको दलित आन्दोलन

पूर्वप्रधानमन्त्री तथा समाजवादी पार्टीका संघीय अध्यक्षा  डा. वावुराम भट्टराईले एउटा दलितको संस्थाले आयोजना गरेको कार्यक्रममा दिएको अभिव्यक्ति देशव्यापीरुपमा चर्चाको विषय भएको छ । अनलाइन खबर डटकममा अर्थात १५० भन्दा वढि प्रतिक्रिया पाउने समाचार बन्यो । सो प्रतिक्रियाको ट्रेन्डलाई हेर्दा धेरैजनाले त्यसलाई डा. भट्टराईको राजनैतिक स्टन्ट भएको जनायका छन् । म एउटा दलित अभियन्ताको दृष्टिकोणवाट हेर्दा […]

दलाल पूँजीपतिको सरकारले दलितको अधिकार खोस्दै छ !

वृहत शान्ति सम्झौतापछि युद्धरत माओवादी पनि मूलधारको संसदीय राजनीतिमा आयो र २०६४ सालको पहिलो संविधान सभाको चुनावमा पहिलो पार्टी वन्यो । हामीले सो पार्टी सरकारमा गए पछि जनअपेक्षा अनुसार काम होला भन्ने सोचेका थियौं तर हाम्रै पार्टी अध्यक्ष प्रचण्ड प्रधानमन्त्री भएता पनि जुन प्रतिगमनको वाटो त्यसले समात्यो । हामीले निश्कर्ष निकाल्यौं यो वाटोवाट दलित लगायत […]

समावेशीलाई सर्वोच्चको अंकुश

लोकसेवा आयोगले गत जेठ १५ मा प्रकाशित गरेको स्थानीय तहको विज्ञापन असमावेशी भएको भन्ने कुरा बाट समावेशीताको बहस फेरी उठेको छ । लोकसेवा केन्द्रित बहस प्रशस्तै भैसकेको हुनाले यस लेख चाहि समावेशीता केन्द्रित हुनेछ । पहिले त संविधान नै हेरौं किनभने संविधानले राज्यका सबै तहका सरकार, निकाय र सम्पूर्ण अंगहरुको शक्ति पृथकीकरण, नियन्त्रण र सन्तुलन […]

दलितलाई संविधानको कार्यान्वयनको अवस्था कहाँ ?

नेपालको संविधानमा के छ ? नेपाली जनताको ७ दशक लामो सम्झौताहीन संघर्षको परिणामस्वरुप दुईदुई वटा संविधानसभाको निर्वाचनबाट निर्माण भइ ४ वर्ष अघि जारी भएको नेपालको संविधानले पुरानो युगलाई विदा गर्दै नयाँ युगको वैधानिकरुपमा नेतृत्व गरिरहेको छ । संविधानको प्रस्तावनाले “सबै प्रकारका जातीय छुवाछूत तथा भेदभावलाई समूल अन्त्य गर्ने संकल्प गरिएको छ ।” मौलिक हकमै अलग […]

किन ठगिन्छन् आरक्षणमा दबिएका मान्छेहरु ?

कहिले होलान् शासकहरु परिवर्तन ? शासन व्यवस्था बद्लियो, सज्ञभघद्दरकार बद्लियो अनि धेरै कानूनहरु बद्लिए तर बिडम्बना नेपालमा शासकहरु अहिलेसम्म बद्लिएनन् । उनीहरु अहिले पनि उही पुरानै कुरालाई कानून मान्छन् त्यो पनि अदालतदेखि देशकै उच्चपदस्थसम्मले । के हामीले यसकै लागि लोकतन्त्र ल्याएको हो ? यसकै लागि हामीले संविधान परिवर्तन गरेको हो ? हर्क सार्कीले मेरा नि […]

दलितलाई दया होइन अधिकार देउ

नेपाली दलित आन्दोलनको करिब ७ दशक लामो सर्घषको दौरानमा यसले प्राप्त गरेका सफलताहरूको तुलनामा यसका केही असमझदारीहरू, एक्लाएक्लै मुक्त हुन खोज्ने एकाङ्गी दृष्टीकोणहरू, चरम राजनीतिमार्फत पार्टीकरण र पलायनवाद तथा अवसरवादी प्रबृतिका कारण आशातित उपलब्धी हाशिल गर्न नसकेको कुरा सत्य हो । विगतमा दलित आन्दोलन एकातिर राजनीतिक पार्टीहरूका भातृसंगठन बनाउने नाउँमा पार्टीकरणको बाटो हावी हुन पुग्यो […]

जात व्यवस्थाको सन्दर्भमा अम्बेडकर र मार्क्सवाद

रामलाल विश्वकर्मा पछिल्लो समयमा आएर भारतमा जस्तै नेपालमा पनि अम्वेडकरवादी अभियान चलेको देखिन्छ । दलित समुदायको पूर्ण एवं वास्तविक मुक्ति जो उनको मुख्य सपना थियो र पूरा जीवन त्यसैको लागि समर्पित रहे, नेपालमा त्यसको समिक्षा, मूल्याङ्कन र  विश्लेषण–संश्लेषण  मार्क्सवादी कोणबाट अनिवार्य भैसकेको छ । अम्बेडकरको विचार पूर्ण सत्य छन् यसलाई कोट्याउनु हुन्न भन्यौं भने त्यो […]