दलित भएकै कारण उपचार नभएर मरेका थिए जनयुद्धका पहिलो सहिद दिलबहादुर रम्तेल

काठमाडौ– धेरैको आँखाहरु रसाएका थिए । पहिलो कोठाभित्र छिर्दै गर्दा एक महिला चिच्याएर रुँदै थिइन् । पुलिसको वाकटकी बाट आदेश आइरहेको थियो । मन्द स्वरमा कुकुर भुक्दै थिए । भुइमा रहेको गुन्द्रीमाथि बासको एउटा र्याक लडेको अवस्थामा थियो । किताबहरु छरप्रष्ट छरिएका थिए । खाटमा भएको एकसरो डस्ना सरेर तल भुईमा लत्रिएको थियो । यो […]

पञ्चैबाजाको लय

अन्धविश्वास अनुसार, दमाईहरूले पञ्चैबाजा नबजाई ल्याइएकी दुलहीले पँधेरामा महिलाहरूको व्यंग्य सहनुपर्छ । मन नमिलेको खण्डमा उनीहरू छेड हान्न चुक्दैनन्– जे भए पनि आफू त त्यसै आएको होइन, झ्याइँझ्याइँ पञ्चैबाजा घन्काएर भित्र्याएकी बुहारी हुँ । कसैले हेला गर्न पाउँछन्, यहाँ ?” पञ्चैबाजाको महत्ताबारे प्रकाश दर्नालको पुस्तक हाम्रो सांस्कृतिक धरोहरहरू मा उल्लेख गरिएका पंक्ति हुन् यी ।परापूर्व कालदेखि पञ्चैबाजा नेपाली […]

नेपाल उत्पीडित जातीय मुक्ति समाजका महासचिव गणेश विश्वकर्माले राखे पार्टीमा फरक मत

काठमाडाै-नेपाल उत्पीडित जातीय मुक्ति समाजका महासचिव गणेश विश्वकर्माले संगठनको मूल्यमान्याता र विधिविधान विपरित गएर सामान्य छलफल समेत नगरी एकलौटी ढंगले प्रतिवेदन बनाउने र बुझाउनेप्रति असहमति जनाउँदै महासचिव विष्णुप्रसाद पौडेललाई फरक मत पेश गर्नुभएको छ । महासचिव विश्वकर्माले एकताको भावनालाई कुल्चेर एकलौटी ढंगले प्रतिवेदन आफ्नो संगठनको कुनै पनि संरचनामा र कार्यालय स्तरमा समेत छलफल नै नगरी […]

दलित समुदायको गुमनाम सांस्कृतिक सम्पदा

डिवी नेपाली कला र संस्कृती सम्वन्धी विगतमा गरिएका अध्ययन सीमान्तकृत दलित समुदायको ऐतिहासिक राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक अध्ययन हुँदै आएता पनि साँस्कृतिक पक्षका विषयमो हालसम्म विस्तृत अध्ययन–अनुसन्धान हुनसकेको छैन । राज्यले पुरातन हिन्दूवादी तहगत जातीय वर्णव्यवस्थालाई वैधानिक दिने काम मात्रै गरेको छ । दलित समुदायहरुको परम्परागत मानवीय पुख्र्यौली पूँजीका रुपमा रहेको ज्ञान, सीप, कला, कौशल, प्रविधि […]

प्रदेश २ मा दलित सशक्तिकरण ऐन २०७५ (ऐनको पूर्ण पाठ )

  जनकपुर– दुई नम्वार प्रदेशले दलित समुदायको हक अधिकार सुनिश्चित प्रदेश नं २ दलित सशक्तिकरण ऐन, २०७५ ल्याइने भएको छ । आइतबार  प्रदेश  दुईका मुख्यमन्त्री लालबाबु राउत र प्रदेशका मुख्य न्यायधिवक्तासहित दलित अधिकारकर्मीहरुबीच न्यायधिवक्ता कार्यालयमा संयुक्त बैठक बसी यो ऐन २०७५ माथि भोला पासवानको संयोजकत्वमा सात सदस्यीय सुझाव दिन गठित उपसमिति बनेको छ । उक्त सुझाव […]

किन भारतमा ७० वर्षसम्म पनि दलितहरु मुलधारमा आउन सकेनन् ?

भारतमा पछिल्लो केहि समय यता दलितहरु र माथिल्लो जातहरुको बीच तनावको दुरी बढ्दै गएको छ । यद्यपि सरकारले विभिन्न समयमा दलितहरूको उत्थानको लागि कदम भने उठाउँदै आएको छ । एनडीएले राष्ट्रपति पदको लागि एक दलित उम्मेदवारको चयन गरेपछि बीबीसी हिंन्दीले आफ्ना पाठकहरूलाई सोधेको थियो, कि दलित(उच्च जाति जातिको तनावमा कुन पक्षको बारेमा जान्न चाहान्छन् भनेर […]

दलितको लागि भूमि अधिकार र राज्यको दायित्व

दलितका समस्या त्यो समुदाएका मात्र समस्याहरु होइनन् । ती देशकै महत्वपुर्ण मुद्धाहरु हुन्, जसको उचित समाधान विना हामी पुर्ण सम्बृद्धिको मार्गमा एक पाइला अगाडि बढ्न सक्दैनौं । अतः गरिव, भुमीहिन र कृषि कर्म गरिरहेका दलित समुदायलाई उनीहरुको आर्थिक तथा सामाजिक , राजनीतिक समस्या समाधानका लागि भुमी अधिकार पहिलो र महत्वपुर्ण अधिकार हो भन्ने गरिएको छ […]

नेपाली समाजमा गोत्र, जात र थर–व्यवस्था

नेपाली समाजमा गोत्र र थरजस्ता विषयमा अझै पनि काफी हदसम्म भ्रम र अन्यौल छ। यसो हुनमा मूलतः दुई कारणले मुख्य भूमिका खेलेको देखिन्छ। एक, नेपाली समाज एउटै सभ्यता र परम्पराको समाज होइन, बरु नेपाली समाज विश्वमा पाँच हजार वर्षभन्दा अघिदेखि विकसित भई आजसम्म आइपुगेका पाँच वटा महासभ्यताको महासङ्गम भएको समाज हो। पहिलो– उत्तरको ह्वाङ्हो र […]

यी वर्गभेदका प्रभाव

कृष्णज्वाला देवकोटा   एक सातापहिले कालिकोटको नरहरिनाथ गाउँपालिकामा नेकपाका तर्फबाट निर्वाचित वडा सदस्य मना सार्कीको छिमेकीको कुटपिटबाट मृत्यु भएको छ । हत्या आरोपमा छिमेकी राजीन्द्र र सिर्जना शाहीहरू पक्राउ परेका छन् । ४५ वर्षीया मना सार्कीलाई कुट्नेहरू कथित उपल्लो जातका छन् । उनीमाथि कसैसँग यौन सम्बन्धमा रहेको आरोपमा कुटपिट गरिएका समाचार सार्वजनिक भएका छन् । […]

छुवाछूत : एक राष्ट्रिय लज्जा

सुधीर शर्मा   एक सांसदले आफू दलित भएकैले राजधानीमा महिना दिनदेखि डेरा नपाएको गुनासो प्रतिनिधिसभा बैठकमै गर्ने स्थिति आउनु/रहनु राष्ट्रिय लज्जाको विषय हो । छुवाछूतमुक्त राष्ट्र घोषणाको एक दशक पुगेकै दिन संघीय समाजवादी फोरमकी सांसद कलुदेवी विश्वकर्माले संसद्मा विशेष समय लिएर आफूले भोगेको समस्या सुनाएकी हुन् । त्यस क्रममा उनले आफ्नो समस्या मात्र बताइनन्, देशको केन्द्रीय राजधानीमै […]