संविधानमा भएको दलितको आवासको हक खारेज गर्ने की ?

हिरा विश्वकर्मा अहिले बजेट अधिवेशन संसदमा चलि रहेको छ । २०७२ असोज ३ गते जारी भएको संविधानको ३१ वटा मौलिक हरुलाई सार्थक वनाउन विभिन्न विधेयकहरु संसदमा दर्ता भई रहेका छन् । असारको रोपाई सकिएर किसानहरु धान गोडमेल गर्ने वाहेकको कामले फुर्सदिला भएका छन् । तर हाम्रा सांसदहरुलाई असारको रोपाई सरह भएको छ, किनभने सरकारले धेरै […]

नलेखिएको दमाई जातिको इतिहास

डीबी.नेपाली दमाई शब्दको उत्पति नेपाली बृहत् शब्दकोशले दमाइँ को अर्थ यसरी लगाएको छ । प्रायः लुगा सिउने र विवाह , व्रतबन्ध, उत्सव, चाडपर्व आदिमा वाजा बजाउने पेशा भएको एक जाति, नगर्चि., दर्जी । पेज ५९७–। अर्का अध्येता महानन्द सापकोटाका अनुसार दमाई शब्द फारसीमूलक हो । ढोल शब्दलाई अनार्य शब्द मानिन्छ । पञ्चै बाजा समूहको एउटा […]

सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन स्वास्थ्यको अधिकार विधेयकमा दलित महिला

हिरा विश्वकर्मा २०७२ असोज ३ गते जारी भएको नेपालको संविधान धेरै अर्थमा प्रगतिशिल रहेको छ, त्यसको सवैभन्दा राम्रो पक्ष भनेको ३१ वटा मौलिक हकको व्यवस्था गर्नु हो, किनभने मौलिक हकले नागरिकहरुको सवैखाले अधिकारको प्रत्यायोजन गरेको हुन्छ र राज्यले वाध्यकारी कानूनको रुपमा लिनु पर्ने हुन्छ । संविधान जारी भएको मितिले आगामी असोज ३ भित्र तीन वर्ष […]

दलित समुदायका सवैंधानिक प्रावधानको कार्यान्वयन : भावी आन्दोलनको कार्यदिशा

नेपाली जनताको सात दशक लामो संघर्षको प्रतिफल तथा यसबीचमा भएका आर्थिक/सामाजिक सन्नीकट चेतनाको संयोजनले गणतन्त्र, संघीयता, धर्मनिरपेक्षता, समावेशीता र समानुपातिकताको झ्यालबाट भविष्यमा जातीय छुवाछूत र सबैप्रकारका भेदभावमुक्त सुन्दर, शान्त र प्रगतिशील नव नेपालको दलितमैंत्री तस्विर सहजै देख्न सकिने राजनीतिक अवस्थामा हामी अहिले आइपुगेका छौं । यो अवस्थामा आइपुग्न नेपालका तीनवटा ठूला परिवर्तनहरु निर्णायक रहेका छन् […]

सँस्कृतिका धरोहर गन्धर्व जाति

गन्धर्व वा गाइने जाति नेपालकै अति कम जनसंख्या भएको लोपोन्मुख जाति हो । यो जातिको मुख्य वाहुल्यता कास्की जिल्लाको बाटुलेचौर भएता पनि अन्य विभिन्न जिल्लाहरु जस्तै, तनहुँ, लम्जुङ्ग, गोर्खा, चितवन, वाग्लुङ्ग, पाल्पा, दैलेख, सुर्खेत, भोजपुर, दाङ तथा जाजरकोट गरी नेपालको झण्डै ६९ जिल्लाहरुमा गन्धर्व जातिहरुको वसोबास रहेको पाइन्छ । नेपाली लोकसंगीत र रङ्गमञ्चको क्षेत्रलाई परापूर्वकालदेखि […]